Design Thinking-Tư duy thiết kế tạo ra ý tưởng đột phá

design thinking

Cập nhật lần cuối vào 13/06/2024 bởi Nguyễn Quang Hoàng

Trong thời đại ngày nay, nhu cầu ngày càng tăng cao đòi hỏi sự đổi mới và sáng tạo. Để đáp ứng những thách thức này, nhiều tổ chức và cá nhân đã chú trọng đến một phương pháp tiếp cận mà nhiều người biết đến với tên gọi “Design Thinking” – một quá trình sáng tạo đặc biệt có khả năng tận dụng sức mạnh của sự đồng cảm, tư duy nhóm, và quá trình thử nghiệm liên tục. 

Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào khám phá Design Thinking, từ nguyên tắc hoạt động, lợi ích, đến các bước cụ thể và cách khởi đầu. Đồng thời, chúng ta sẽ tìm hiểu liệu Design Thinking có phù hợp với bạn không và trả lời những câu hỏi thường gặp về chủ đề này.

Design Thinking là gì? 

Design Thinking là một phương pháp sáng tạo trong việc giải quyết vấn đề và phát triển sản phẩm hoặc dịch vụ. Nó không chỉ là một kỹ thuật thiết kế, mà là một quy trình tư duy và tiếp cận toàn diện giúp nhóm làm việc hoặc tổ chức hiểu rõ hơn về nhu cầu và mong muốn của người sử dụng cuối cùng.

design thinking

Design Thinking tập trung vào việc tạo ra sản phẩm cuối cùng và đặc biệt chú trọng vào việc hiểu rõ người dùng, đặt mình vào vị trí của họ để tìm ra những giải pháp sáng tạo và phản ánh đúng nhu cầu thực tế. Quy trình này thường bao gồm nhiều giai đoạn, từ việc nắm bắt thông tin và cảm nhận (Empathize) cho đến việc kiểm tra và đánh giá sản phẩm hoặc giải pháp (Test).

Design Thinking vừa là một công cụ thiết kế, vừa là một triết lý, một cách tiếp cận mà mọi người có thể tích hợp vào nhiều lĩnh vực khác nhau để tạo ra những giải pháp sáng tạo và phù hợp với người dùng.

Nguyên tắc hoạt động của Design Thinking là gì?

Nguyên tắc hoạt động của Design Thinking xuất phát từ việc đặt trọng tâm vào người sử dụng và sự hiểu biết sâu sắc về nhu cầu của họ. Quá trình này bắt đầu bằng việc nghiên cứu và tìm hiểu môi trường, với mục tiêu là nắm bắt mọi chi tiết quan trọng có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm của người dùng.

Design Thinking thúc đẩy sự đa dạng và tương tác tích cực giữa các thành viên trong nhóm làm việc, khuyến khích sự sáng tạo thông qua việc tổng hợp ý kiến và ý tưởng khác nhau. Quy trình này không đơn thuần tập trung vào việc giải quyết vấn đề mà còn thách thức đội ngũ tìm kiếm những giải pháp đột phá và phản ánh đúng nhất nhu cầu của người dùng.

Với Design Thinking, quy trình tư duy không tuyến tính và không có định hình trước giúp nhóm làm việc linh hoạt và sẵn sàng thí nghiệm. Mỗi giai đoạn của quy trình, từ thấu hiểu đến kiểm tra, đều đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo rằng sản phẩm hoặc giải pháp cuối cùng không chỉ đáp ứng nhu cầu người dùng mà còn mang lại trải nghiệm tích cực và độc đáo.

Lợi ích của việc sử dụng Design Thinking

Hướng tập trung vào các vấn đề cơ bản

Trong việc ứng dụng Design Thinking, sự tập trung chủ yếu là vào việc hiểu rõ và giải quyết các vấn đề cốt lõi mà người dùng đang phải đối mặt. Design Thinking không chỉ là quá trình tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ, mà còn là hành trình sâu sắc đến việc thấu hiểu nhu cầu và khó khăn của người dùng.

design thinking

Quy trình này đặt người dùng ở trung tâm, giúp nhóm làm việc đào sâu vào bản chất của vấn đề, từ đó định hình sản phẩm hoặc dịch vụ sao cho chúng đáp ứng và giải quyết những khía cạnh quan trọng nhất. Bằng cách này, Design Thinking là một cách tiếp cận toàn diện hướng đến việc tạo ra giải pháp có ý nghĩa và hiệu quả.

Tận dụng sức mạnh của tư duy nhóm

Design Thinking làm cho sự hợp tác giữa các thành viên trong nhóm trở nên chặt chẽ hơn bằng cách tạo ra môi trường thúc đẩy sự tương tác sáng tạo. Quá trình này bao gồm việc tổng hợp cái nhìn cá nhân và việc kết hợp sức mạnh đặc biệt của tư duy nhóm.

design thinking

Trong ngữ cảnh Design Thinking, tư duy nhóm không chỉ là việc đưa ra ý tưởng, mà còn là quá trình chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm, từ đó mở rộng phạm vi và đa dạng hóa quan điểm. Sự đa chiều này giúp nâng cao chất lượng của các ý tưởng cũng như tạo điều kiện cho sự sáng tạo, làm phong phú hóa quá trình tìm kiếm giải pháp và đồng thời đảm bảo rằng mọi khía cạnh của vấn đề được xem xét một cách toàn diện.

Kích thích sự sáng tạo

design thinking

Design Thinking khích lệ sự sáng tạo bằng cách thách thức nhóm tìm kiếm giải pháp mới và đột phá. Trong quá trình “Ideate”, nhóm cần phải phát triển các ý tưởng và khám phá những hướng đi không truyền thống, đồng thời mang lại giá trị độc đáo cho sản phẩm hoặc dịch vụ được phát triển. Điều này làm tăng tính độc đáo và tích cực của quá trình sáng tạo, giúp sản phẩm cuối cùng nổi bật và đáp ứng một cách sáng tạo đối với nhu cầu người dùng.

5 Bước trong Quá trình Design Thinking

design thinking

Bước 1: Empathize – Hiểu rõ người dùng

Bước đầu tiên trong quá trình Design Thinking tập trung vào việc thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc với người dùng. Design Thinking quan tâm đến những nhu cầu và mong muốn bề ngoài, và đặt chú trọng vào việc nắm bắt cảm xúc và trải nghiệm tinh tế của họ.

Trong bước này, nhóm làm việc sử dụng các phương pháp như cuộc phỏng vấn, quan sát trực tiếp, hay thậm chí là tham gia vào ngữ cảnh người dùng. Mục tiêu là tìm hiểu sâu sắc về người dùng, bao gồm những thách thức, niềm vui, và những khía cạnh tinh tế của cuộc sống mà họ trải qua.

Quá trình “Empathize” là bước quan trọng để xác định vấn đề cụ thể cũng như đóng vai trò quyết định hướng đi của quá trình sáng tạo. Điều này giúp nhóm xây dựng cơ sở vững chắc để tạo ra giải pháp thực sự đáp ứng và làm hài lòng người dùng.

Bước 2: Define – Xác định vấn đề cụ thể

Trong quá trình Design Thinking, bước “Define” là giai đoạn quyết định và xác định một cách rõ ràng vấn đề mà nhóm sẽ tập trung giải quyết. Tại đây, nhóm không chỉ đơn thuần xác định một vấn đề tổng quát mà còn đặt ra câu hỏi chi tiết và sâu sắc để hiểu rõ nguyên nhân và ảnh hưởng của vấn đề đó đến người dùng.

Quá trình này thường liên quan đến việc tiếp tục nghiên cứu, phân tích thông tin từ bước “Empathize,” và tập trung vào việc đặt ra câu hỏi cụ thể giúp hiểu rõ hơn về bối cảnh và ngữ cảnh của vấn đề. Điều này giúp nhóm xác định phạm vi và mục tiêu cụ thể cho dự án, tạo nền tảng cho việc tạo ra các giải pháp sáng tạo và đáp ứng chính xác với vấn đề đã xác định. Bước “Define” đóng vai trò quan trọng để hình thành hướng đi cho các bước tiếp theo trong quy trình Design Thinking.

Bước 3: Ideate – Phát triển ý tưởng cho giải pháp

Trong bước này, nhóm tập trung vào việc phát triển nhiều ý tưởng mới và đa dạng nhất có thể để giải quyết vấn đề đã được xác định.

Nhóm sử dụng các phương pháp sáng tạo như brainstorming, mind mapping, hay các kỹ thuật nhóm hóa ý tưởng để kích thích trí tưởng tượng và tạo ra một loạt các giải pháp tiềm năng. Mục tiêu là tạo ra sự đa dạng trong ý tưởng, không giữ lại hay đánh giá chúng trong quá trình phát triển.

Như đã đề cập ở trên, bước “Ideate” bên cạnh việc tạo ra một số lượng lớn ý tưởng, nó còn giúp khám phá những hướng đi mới và không truyền thống. Qua đó, nhóm có thể tìm ra giải pháp sáng tạo và hiệu quả nhất cho vấn đề cụ thể mà họ đang giải quyết.

Bước 4: Prototype – Xây dựng mô hình thử nghiệm

Sau khi nhóm đã lựa chọn được một hoặc vài ý tưởng có tiềm năng, bước này đưa chúng vào quy trình xây dựng mô hình hay prototype.

Mục tiêu chính của việc tạo prototype là thử nghiệm các khía cạnh của giải pháp và thu thập phản hồi từ người dùng càng sớm càng tốt. Prototype không cần phải hoàn hảo; thay vào đó, nó cần đủ chứng minh khả năng và tính khả thi của ý tưởng. Nhóm sẽ sử dụng phản hồi từ quá trình này để hiệu chỉnh và cải thiện giải pháp, chuẩn bị cho các bước tiếp theo.

Bước “Prototype” giúp nhóm thu thập thông tin quý báu về khả năng thực hiện, tính hiệu quả, và sự phản ứng của người dùng trước khi tiến xa vào quá trình phát triển cuối cùng của sản phẩm hoặc dịch vụ.

Bước 5: Test – Kiểm tra và đánh giá

Bước “Test” là bước cuối cùng trong quá trình Design Thinking, nơi mà nhóm đưa prototype đã xây dựng đến với người dùng thực tế để thu thập phản hồi và đánh giá hiệu suất của giải pháp.

Trong quá trình này, nhóm tiến hành các buổi kiểm tra và thu thập ý kiến từ người dùng về cách họ tương tác với sản phẩm hoặc dịch vụ. Phản hồi này giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu của giải pháp, hỗ trợ quá trình điều chỉnh và hoàn thiện nó.

Bước “Test” còn mở ra cơ hội cho các vòng lặp và điều chỉnh trong quá trình Design Thinking. Dựa trên phản hồi từ người dùng, nhóm có thể quay lại các bước trước đó để cải thiện và tối ưu hóa giải pháp của mình. Nó cũng có thể là bước cuối cùng trước khi triển khai sản phẩm hoặc dịch vụ ra thị trường.

Bắt đầu với Design Thinking: 4 Cách Khởi Đầu

Thu Thập Thông Tin Bằng Cách Thực Hành Đồng Cảm, Quan Sát và Phỏng Vấn

Bước đầu tiên để bắt đầu với Design Thinking là hiểu rõ người dùng bằng cách thực hành đồng cảm, quan sát và phỏng vấn. Tạo cơ hội để nhóm đắm chìm trong thế giới của người dùng, đặt mình vào vị trí của họ để thu thập thông tin chi tiết về nhu cầu, mong muốn, và thậm chí là cảm xúc của họ.

Xây Dựng Prototype Sơ Bộ để Hiểu Rõ Nhu Cầu Chưa Được Đáp Ứng

Sử dụng phương pháp “scrappy prototypes” để nhanh chóng xây dựng những mô hình thử nghiệm sơ bộ. Thay vì đòi hỏi nhiều thời gian và tài nguyên, bạn có thể bắt đầu với bút và giấy hoặc các nguồn tài nguyên dễ tiếp cận khác, chẳng hạn như một bảng trình diễn, để mô phỏng ý tưởng và thu phản hồi giúp bạn hiểu rõ hơn về những nhu cầu chưa được đáp ứng của người dùng. Điều này giúp nhóm hiểu rõ hơn về những nhu cầu chưa được đáp ứng của người dùng và cung cấp cơ hội để tìm ra giải pháp sáng tạo.

design thinking

Một ví dụ cụ thể từ IDEO là khi họ hợp tác với một công ty truyền thông lớn trong quá trình tái cơ cấu tổ chức. Nhóm đã sử dụng phương pháp prototype bằng cách tạo ra các đội thử nghiệm kéo dài 6 tuần, sử dụng ràng buộc như một cách để kiểm tra các thay đổi có thể xảy ra. Mục tiêu không chỉ là để đạt được thành công, mà là để học được từ những thử nghiệm này để tạo ra một cấu trúc tổ chức tốt hơn.

Biến Vấn Đề Thành Câu Hỏi

Thay vì chỉ nhìn nhận vấn đề, chúng ta hãy chuyển đổi chúng thành các câu hỏi. Điều này không chỉ mở rộng góc nhìn mà còn tạo ra không gian cho sự sáng tạo. Các câu hỏi sẽ định hình hướng đi của quá trình Design Thinking và dẫn đến những phát hiện mới.

Khi đối mặt với một vấn đề, hãy kháng lại cảm giác muốn tìm một giải pháp ngay lập tức. Thay vào đó, chuyển đổi tư duy của bạn để đặt ra một câu hỏi có thể đưa bạn gần hơn với nguyên nhân của thách thức hoặc hỗ trợ cải thiện từng bước một.

design thinking

Ví dụ, khi bạn làm việc với một công ty đang gặp khó khăn về việc giữ chân nhân sự. Thay vì tập trung vào việc cải thiện tỷ lệ giữ chân, họ đặt ra câu hỏi: “Làm thế nào chúng ta có thể tạo ra một trải nghiệm nhân viên tốt hơn?” Bằng cách tái tập trung vào những nhu cầu con người thực sự, họ đã khám phá những thông điệp quan trọng hơn và dẫn đến những hiểu biết có thể hỗ trợ hướng tới một giải pháp tốt hơn.

Sử Dụng Nghiên Cứu để Hiểu Rõ Quá Khứ, Hiện Tại và Tương Lai

Sự hiểu biết về quá khứ, hiện tại và tương lai là chìa khóa quan trọng để xây dựng giải pháp có ý nghĩa. Việc sử dụng nghiên cứu giúp nhóm đào sâu vào ngữ cảnh, lịch sử, và xu hướng, tạo ra một cái nhìn toàn diện. Điều này hỗ trợ quá trình áp dụng Design Thinking một cách có chất lượng và định hình chiến lược sáng tạo.

Các phương pháp nghiên cứu đa dạng được sử dụng để tạo ra hiểu biết về nhu cầu của con người, bao gồm quan sát, phỏng vấn, đồng cảm sâu sắc và khám phá với những người dùng đặc biệt.

design thinking

Thông thường, loại nghiên cứu có thể chia thành ba nhóm:

  • Nghiên Cứu Sáng Tạo (Generative Research): Sử dụng để xác định cơ hội mới và khám phá nhu cầu.
  • Nghiên Cứu Đánh Giá (Evaluative Research): Sử dụng để thu thập phản hồi về các thử nghiệm và hỗ trợ quá trình phát triển tiếp theo.
  • Nghiên Cứu Xác Thực (Validating Research): Nghiên cứu thị trường truyền thống nhằm hiểu rõ về những gì đang diễn ra hiện tại.

Nghiên cứu sáng tạo và đánh giá tập trung vào tương lai và ý tưởng mới, trong khi nghiên cứu xác thực tập trung vào hiện tại. Cân nhắc cách tiếp cận nghiên cứu để tập trung vào những gì đang diễn ra ngay bây giờ và những gì có thể xảy ra trong tương lai.

Design Thinking – Phù hợp với bạn hay không?

Có nhiều cách tiếp cận giải quyết vấn đề và đổi mới. Design thinking chỉ là một trong số đó. Mặc dù việc hiểu cách người khác tiếp cận vấn đề và đánh giá xem bạn có những công cụ tương tự hay không là hữu ích, nhưng quan trọng hơn là bạn tự quyết định con đường của mình để đáp ứng những gì người dùng và khách hàng thực sự cần.

Bạn cũng có thể theo đuổi khóa học trực tuyến hoặc workshop sâu rộng hơn vào phương pháp design thinking. Điều này có thể là lựa chọn thực tế nếu bạn muốn cải thiện kỹ năng design thinking của mình hoặc muốn môi trường làm việc hợp tác hơn.

FAQs

Design Thinking được hình thành như thế nào?

Design Thinking, mặc dù mới trở nên phổ biến trong khoảng 15 năm gần đây, nhưng nguồn gốc của nó có thể được truy rộng từ những nghiên cứu tâm lý của Max Wertheimer trong cuốn “Productive Thinking” (Tư duy năng suất) từ những năm 1940. Tác giả John E. Arnold cũng đã đóng góp vào lĩnh vực này thông qua cuốn sách “Creative Engineering” (1959), cùng với Bruce Archer và cuốn sách “Systematic Method for Designers” (1965). Trong “Creative Engineering,” Arnold đã đề cập đến 4 nhóm giải pháp mà tư duy thiết kế có thể tạo ra, bao gồm chức năng mới, tăng cường hiệu suất, giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng bán hàng.

Sự khác biệt giữa tư duy dựa trên giải pháp và tư duy dựa trên vấn đề là gì?

Tư duy dựa trên giải pháp tập trung vào việc giải quyết vấn đề bằng cách tìm ra cách thức hiệu quả nhất. Ngược lại, tư duy dựa trên vấn đề nhấn mạnh việc khám phá và khắc phục các trở ngại và hạn chế. 

Giáo sư Kiến trúc Bryan Lawson từ Đại học Sheffield đã thực hiện một thí nghiệm, trong đó, nhà khoa học tập trung vào việc thử nghiệm nhiều sự kết hợp màu khác nhau để tối ưu hoá mật độ hai màu xanh đỏ. Ngược lại, các nhà thiết kế tập trung vào việc tạo ra bề mặt sử dụng nhiều màu xanh đỏ nhất có thể và liên tục điều chỉnh để đạt được kết quả hoàn hảo nhất. Thí nghiệm là minh chứng cho sự chênh lệch giữa việc giải quyết vấn đề của nhà khoa học và việc tìm kiếm giải pháp hoàn hảo của các nhà thiết kế.

Kết luận 

Design Thinking không chỉ là một phương pháp làm việc, mà còn là một triết lý, một cách tiếp cận đặc biệt để giải quyết vấn đề. Từ việc hiểu rõ người dùng đến việc xây dựng mô hình thử nghiệm và đánh giá, Design Thinking mở rộng khả năng sáng tạo và tập trung vào việc giải quyết vấn đề cụ thể. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho tổ chức mà còn thúc đẩy sự tưởng tượng và sáng tạo ở cấp độ cá nhân. 

Bài viết đã cung cấp cái nhìn tổng quan về Design Thinking và hy vọng rằng, thông qua việc áp dụng các nguyên tắc và bước thực hiện, bạn có thể khám phá ra sức mạnh đích thực của quá trình sáng tạo này trong công việc và cuộc sống hàng ngày của mình.

PMA luôn trân trọng sự tin tưởng và ủng hộ từ cựu học viên. Chính vì vậy, chúng tôi triển khai chính sách referral hấp dẫn dành cho tất cả các khóa học tại PMA
– Tặng ngay 300k cho cựu học viên giới thiệu thành công 1 khách hàng mới.
– Giảm ngay 300k cho học viên đăng ký học mà được cựu học viên giới thiệu.
Chia sẻ cơ hội học tập tuyệt vời này với bạn bè và đồng nghiệp của bạn ngay hôm nay!